Müverrih

“Tarihçilerin Kutbu” ve “Şeyhü’l-Müverrihin” Prof. Dr. Halil İnalcık hocaya yakıştırılan sıfatlar. Tarihçilerin kutbu ve şeyhi olduğunu tüm dünyanın büyük bir saygıyla kabul ettiği değerli hocamıza “İlim ve fikir hayatının 70. yılında” güzel bir programla teşekkür etme fırsatı oldu. Kültür A. Ş.’nin düzenlediği programı daha önce şurada yayınlamıştım. Kendisiyle yapılan söyleşi ise şurada idi. Geçelim programa.

Program Cemal Reşit Rey Konser Salonu’ndaydı. İlk önce belgesel gösterimi yapıldı. Belgeselde Halil İnalcık hocanın hayatı ve eserlerinin Türk ve Dünya tarihi açısından önemine vurgu yapıldı. Prof. Dr. Doğan Kuban, Prof. Dr. Şevket Pamuk, Prof. Dr. Feridun Emecen belgesele hocayla ilgili görüş belirten isimlerden bazılarıydı.

Belgesel gösteriminden sonra kürsüye Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu çıktı. Hocayı çok dikkatli ve derinlemesine okuduğu belli olan Davutoğlu’nun akademisyen kimliğiyle yaptığı tahliller dikkat çekiciydi. Davutoğlu, İnalcık Hoca’nın, sadece belgelerle konuşan biri olmadığını, zamanın ve mekanın ruhuna nüfuz ettiğini söyledi. Ahmet Davutoğlu’nun konuşmasının dikkat çeken noktaları haber sitelerinde yer aldığı için ayrıca aktarmayacağım.  Ancak Davutoğlu’nun, son zamanlarda eksen kayması, yeni Osmanlı gibi tanımlarla dış politikası tartışılırken, konuşmanın sonuna doğru bazı sözleri dikkatimi çekti:

“Dışişleri Bakanı olarak bir hususu daha vurgulamak istiyorum. Onun ilgilendiği her mekanda, her coğrafyada bir diplomasimiz olacak. 1943′ten 2008′e ilk eserinden son eserine kadar 65 yıl içinde hocamızın ilgilendiği her coğrafyada Türk diplomasisi varlığını etkin olarak gösterecek. Bunu kendisine bir taahhüt olarak ifade etmek isterim.” Türk dış politikası eksenli yapılan tartışmalara çok naif bir cevap niteliğindeki bu sözler İnalcık hoca tarafından da takdir gördü.

Ahmet Davutoğlu’nun konuşmasından sonra plaket takdimi için kürsüye davet edilen Prof. Dr. Halil İnalcık, “Asıl büyük hediye sizin konuşmanız. Türk diplomasisinin başında olan bu genç adam beni nasıl okumuş. Bunu hayretle gördüm. Tarihini bilmeyen bir millet geleceğini kuramaz” şeklinde konuştu.

Programın ikinci kısmında açık oturum vardı. Konuşmacılar hocanın bir zamanlar talebesi olanlardan seçilmişti. İlk sözü Yrd. Doç. Dr. Teyfur Erdoğdu aldı. Hocanın matematiğinin lise çağlarında deha düzeyinde olduğunu, belgelerde eksik kalan, tamamlanamayan noktaları hayal ile değil, mantık yürütme ile tamamlandığını; matematik bir zihne sahip olmanın hocaya ayrıcalık verdiğini söyledi.

İkinci olarak Doç. Dr. Erhan Afyoncu konuştu. Afyoncu, hocanın önemli tespit ve buluşlarının bugün ders kitaplarında yer almadığını, yanlış bilgilerle tedrisat yapıldığını söyleyerek söze başladı. İnalcık Hoca’nın, Neşrî Tarihi’nin bir kısmının Ahmedî’ye ait olması, Palekanon savaşının yanlış olarak Maltepe savaşı denmesi -ki doğrusu Eskihisar’dır-, Edirne’nin 1361′de Şehzade Murad tarafından fethedilmesi, Osman Gazi’nin hayatı gibi konulardaki yanlışları düzeltmesinin yanında Osmanlı çağ taksimatı (Kuruluş, Yükselme…) yerine dünya tarihçileri tarafından da artık kabul edilen 1300-1600 Klasik Çağ, Tanzimat Dönemi gibi isimlendirmeleri ve Çifthane gibi terimleri ilme kazandırdığını ifade etti.

Program için hazırlanan kitapçık

Üçüncü olarak Doç. Dr. Bülent Arı konuştu. Konuşmasında hocanın ilmi çalışmalarını özetledi ve buluşlarının bugünkü ders kitaplarında yer almadığını ifade etti. Bunun yaşayan en büyük tarihçimize ve tarihimize haksızlık olduğunu sözlerine ekledi.

Geç başlayan programın saati sarkınca, başka bir yere yetişmek üzere ayrıldım.

Programın ilanlarını duyduğumda bazı arkadaşlarım “dostlar alışverişte görsün” demişti. Aslına bakılırsa, “değerlerli isimlerimiz vefat ettikten sonra anma programı düzenleniyor” diye sürekli eleştirdiğimiz bir zamanda, bu programın hocanın sağlığında yapılması herkes için, bilhassa İnalcık hoca için anlamlı olduğu kanaatindeyim.

Maşallah, sağlıklı ve dinç görünen hocaya program boyunca herkes uzun ömürler diledi. Hakikaten, 93 yaşındaki İnalcık hocanın yarım kalan birçok çalışması olduğunu bildiğimiz için, dua ve merakla bekliyoruz.