Müverrih

Prof. Dr. İdris Bostan hoca Osmanlı denizcilik tarihi konusunda çalışan neredeyse tek hoca. Yaptığı çalışmalarla denizlerin enginliği gibi, Osmanlı tarihi bilgilerimize büyük bir ufuk açmıştır.

Haliç tersanesi Prof. Dr. İdris Bostan’ın doktora çalışması idi. (Osmanlı Bahriye Teşkilâtı: XVII. Yüzyılda Tersâne-i Âmire) NTV’de yayınlanan Şehrin Şifreleri programının 4 Eylül tarihli programında Haliç tersanesi konu edilmişti. İdris Bostan hoca Haliç tersanesini ve buradan hareketle Osmanlı denizciliğini anlatıyor.

İki parça halinde programın videolarını Dailymotion’a ekledim. Buyurun efendim:

Şehrin Şifreleri – Bölüm 1

Devamını oku »

Türkiye’de denizcilik tarihi üzerine çalışan Prof. İdris Bostan, deniz imparatorluğu olan Osmanlı’nın bu konu-daki zenginliğini ve gelişmişliğini anlatan bir deniz müzemizin olmadığından yakınıyor. Bostan, UNESCO’nun ilan ettiği 2009 Kâtip Çelebi yılında da henüz elle tutulur bir çalışma olmadığını söylüyor.

Osmanlı bir kara imparatorluğu olmanın yanında muazzam bir deniz gücüne sahipti. ‘Bahr-i Frenk ve Mağrib ve Hind’de gemiler yürüten sultanlar, ‘sultân-ı berreyn ü bahreyn’ olarak anılırdı. Osmanlı’nın denizciliğe verdiği önem henüz yeterince kavranabilmiş değil. Bugün öyle bir hazinenin üzerindeyiz ki bu gözle görülür hakikati söylemek keramet olmasa gerek. Osmanlı denizciliğine dair ‘Batı’ menşeli aslı astarı olmayan sözleri bir yana bırakırsak denizi velinimet olarak görmüş bir milletiz. Hal böyleyken bu köşeye büzülmüş hakikatin peşine düşen bir elin parmağını geçmeyecek kadar araştırmacı var.

Devamını oku »

Derviş Zaim’in güzel filimlerinden biri olan “Cenneti Beklerken” üzerine uzun zaman önce bir yazı kaleme almıştım. Daha çok tarihî gerçeklik açısından ele aldığım ilk sinema yazım böylece sizlerle.

Cenneti Beklerken, “tasvir” merkezli tarih konulu bir film olmanın yanısıra sinema başarısı açısından da dikkate değer bir filmdir. Böyle bir konuyu senaryolaştırıp perdeye yansıtmak belki de bir nakkaşın hayalini kağıda yansıtması kadar meşakkatli bir süreç gerektirmiştir. Herşeyden önce, minyatürü temel öğe olarak ele aldığı içn takdir edilmesi gerekir.

Devamını oku »

Osmanlı tarihi üzerine son zamanlarda yapılan çalışmalar Osmanlı’yı çok farklı yönlerden tanıma imkânı sağlamıştır. Sadece siyasî tarih olarak değil, sosyo-ekonomi, esnaf teşkilatları, gündelik yaşam, şehir tarihleri, Osmanlı kurumları gibi daha detay sayılabilecek alanlarda yapılan araştırmalar, daha önce büyük resimde görülenden farklı bir ışık vermiştir.

Tarih, bir mühendislik gibi uzmanlık alanı gerektirmediğinden, biraz ilgi ve okuma ile üzerine yorum yapılabilecek bir alan olarak görülüyor. “Osmanlı’yı Özlemek ya da Tarih Tasarlamak” kitabındaki makaleleriyle Prof. Dr. Salih Özbaran, tarihin herkesin kendisinde konuşma yetkisi gördüğü bir alan olması noktasıyla başlayarak Osmanlı Tarihi ve tarih tasarıları üzerinde duruyor.

Ağrılıklı olarak Radikal İki ve Cumhuriyet Kitap’da yazdığı kitap eleştiri yazıları ve tarih üzerine makalelerin yer aldığı kitapta ana başlıklar halinde şu tespitler yapılmış:

- Tarih, herkesin üzerine söz söyleyebileceği bir alan olarak görülüyor.

- Siyasetçiler tarihi “yeniden inşaa” malzemesi olarak kullanıyorlar ve bu haliyle tarihe zarar veriyorlar.

- Osmanlı’ya hayran olmak ya da özlemek müverrihin uzak durması gereken bir tavır.

- Çağdaş tarih öğretimi için Osmanlı’ya soğukkanlı yaklaşmak gerekir.

Devamını oku »

Kültür Bakanlığı tarafından “Ortak Kültürel Miras: Birlik İçinde Çokluk” temalı düzenlenen sergi meraklılarını bekliyor. Sergiyi geç haber veriyorum ama önümüzdeki haftaya kadar ziyaret etme şansınız olabilir.

Türk İslam Medeniyeti’nin birbiriyle ve Batı Medeniyeti ile bilim, teknik, edebiyat ve sanattaki etkileşimi temel alınarak gerçekleştirilen sergi,  Piri Reis’in Kitab-ı Bahriye’sinden İbn-i Sina’nın Kanun fit tıb adlı eserine, İncil, Kur’an ve Tevrat’ın eski yazmaları ile İbranice, Grekçe, Latince ve Arapça yazılmış yazma ve nadir eser örneklerine, kültür ve sanat etkileşimleri ile oluşturulmuş seçkin minyatür örneklerine, cami, medrese ya da çeşmenin duvarında birçok medeniyetin mimari ve sanatsal etkileşimini yansıtan kabartmaların fotoğraflarına varıncaya kadar kapsamlı bir seçki sunuyor.

Süleymannâme, Tarih-i Hind-i Garbi, Cezayirli Gazi Hasan Paşa Vakfiyesi, Cihannûma, Kitab-ı Bahriye, Mesalikü’l-Ebsar, Kanunî Sultan Süleyman’ın Divan’ı serginin diğer kıymetli eserleri.

Devamını oku »

Senaryosunu Görkem Yeltan, Tarık Tufan, İsmail Kılıçarslan ve Bektaş Topaloğlu’nun yazdığı ve Mahmut Fazıl Coşkun’un yönettiği Uzak İhtimal 9 Ekim’de gösterime giriyor.

Rotterdam Film Festivali’nden ödülle döndükten sonra yurtiçi ve yurtdışında birçok ödüle layık görülen Uzak İhtimal, 10 ödüllü olarak Türk seyircisinin karşısına çıkıyor. Son zamanların cıvık Türk filmlerine anlamlı bir cevap olacak filmin büyük gişe yapmasını bekliyorum.

Devamını oku »