Tarihin dalgaları, kimlik sorunlarımızın artışına paralel olarak toplumsal hafızanın kıyısına giderek daha sık çarpar oldu. Kimlik cüzdanımızda o bir türlü kapatamadığımız boşluğu, tarihe giderek çözebileceğimizi umuyor, bu yüzden tarih okuyor, tarih dinliyor, tarih ‘seyrediyoruz’! Ancak televizyon programlarının zaman zaman zihinleri çorbaya çevirme fırsatı kollayanların elinde zehirleyici birer alet olabildiği de bir gerçek.
Nitekim Murat Bardakçı, 4 Ocak 2009 akşamı Kanal 1′de o kadar çok sayıda çam devirdi ki, sayamadım. Herkesi cahil buluyor Bardakçı; zaten kendisinden başka bu ülkede doğru dürüst Osmanlıca okumayı bilen de yok. Oysa büyük ölçüde Vahdettin’in ailesinin kendisine verdiği belgeleri düzenlemekten ibaret bir çalışma olan “Şahbaba”da bile yığınla Osmanlıca okuma hatasını görmezden gelmek için kör olmak lazım. En basiti, sayfa 574′e koyduğu Harbiye Nazırı Şakir Bey imzalı 2 No’lu belgedeki “lede’t-tezekkür” ibaresini “ledet’-tezkir” okumuştur. Ortalama Osmanlıca bilgisine sahip birisi bile kelimenin “tezkir” okunması için “kef” harfinden sonra “ya” harfinin gelmesi lazım geldiğini bilir.
Hata aramaya devam edersek, “tarihçimiz”in aynı kitabın 475. sayfasında okumaya çalıştığı mektubun bir tek sayfasında tam 5 yanlış yaptığını görürüz. Mesela Vahdettin’in “Cenâb-ı Erhamü’r-Rahîmîn” ibaresi, grameri ve anlamı tamamen bozularak “cenabu’r-rahmanu’r-rahim” haline getirilmiş. İnsanın Arapça bilmesine gerek yok, biraz camiye devam etmiş bir kimse bile kulak aşinası olurdu bu klasik dinî ibareye.
Devam edelim. Ufak tefekleri atlıyorum ama Bardakçı’nın “tahsîn” kelimesini “tahmin” diye okumasına ne demeli bilmem? Bir kere kelimenin “tahmin” okunabilmesi için “ha” harfinin üzerinde nokta ve “mim” harfinin de bir çentiği olmalı değil miydi? Tabii “erae” kelimesi de yanlış okunmuş, aslı “irâe” olacaktı vs.
Uzatmak mümkünse de bunlar 25 Mart 2001 günkü “Hürriyet”te Tanzimat’ı 1826 yılında ilan ettirmesi gibi fahiş hatalar yanında affedilir cinsten sayılır. Ne var ki Tanzimat’ı tam 13 yıl önce ilan ettiren bu hata dahi Abdülhamid’in içki içtiği iddiası yanında çocuk oyuncağı kalır.
Bize sürekli belge olmadan tarih yazılmaz, diye pes perdeden dersler veren Bardakçı, bu iddiasında neyi delil gösteriyor, biliyor musunuz? Hanedan reisi Osman Ertuğrul Efendi’nin bir çocukluk hatırasını. Kendisine demiş ki, “Dedem Porto şarabı içerdi, hatta içtiğiyle yetinmez, şifadır diye bize de tattırırdı.” Delil dediği bu.
Bir kere Osman Ertuğrul Efendi’nin doğum tarihi 18 Ağustos 1912′dir. Onun görebileceği tarihlerde Abdülhamid, Beylerbeyi Sarayı’nda hapistir. Evlatları ancak bazı bayramlarda, bir de çok özel izinlerle görüşebilirlerdi babalarıyla (yanlarında bazen torunlarının bulunduğu da olurdu). Özel doktoru Atıf Hüseyin Bey’in notlarından, ölümünden önce kızlarıyla yaptığı son görüşmenin 22 Temmuz 1917′ye rastlayan Kurban Bayramı’nın 3. gününde gerçekleştiğini öğreniyoruz. Osman Ertuğrul Efendi eğer o gün dedesini görmüş ise -ki bu da kesin değil-, o sırada henüz 4 yaşını 11 ay geçmiş bir ufaklıktır. Bu durumda bacak kadar çocuğun şarap markasını hatırlaması gibi bir hafıza mucizesi karşısındayız demektir. (O ânı 90 küsur yıl sonra ayrıntısıyla hatırlaması da ayrı bir mucize sayılmalı değil midir?)
Bardakçı’ya ne kadar güvenilir?
Bir kere gözaltında bulundurulduğu Beylerbeyi Sarayı’nda mübarek bayram günü elinde şarap kadehiyle torununu karşılayan bir dedeyi düşünmenin garabeti bir yana, Atıf Hüseyin Bey’in günü gününe tuttuğu notlarda onun içki içtiğine dair hiçbir ipucu vermeyişini neye yormalıyız? Abdülhamid’den pek de haz ettiğini söyleyemeyeceğimiz doktorun Selanik ve Beylerbeyi’ndeki 9 yıllık mahpusluk günlerinde bir tek defa olsun içki içmekte olduğundan söz etmemiş olması yeterince anlamlı bir cevap değil midir?
Aşağıda kendisini en yakından tanıyan güvenilir şahısların dilinden Abdülhamid’in içki içmediğine dair tanıklıkları okuyacaksınız. Fakat meselenin bilimsel değil, maalesef politik olduğunu da hatırlatalım. Abdülhamid bahane yani. Asıl dava başka.
Sizin anlayacağınız, bu milletin Abdülhamid’in etrafında sımsıkı kenetlendiğini görenler, hazmedemiyorlar bu sevgiyi. Bu yüzden işleri güçleri, milletin değerlerini gözden düşürmek, hassasiyetlerini kaşımak ve onları kendi yorum tekellerinde tutmak oluyor.
Ben şahsen Bardakçı’nın, “Şahbaba” ile bir kesimin Vahdettin aleyhindeki direncini kırmasını takdir etsem de, titizliğine ve en önemlisi de samimiyetine güvenmiyorum. Çalakalem ve belden aşağı vuruşlarla tarihi yağmalıyor ve değiştiriyor. Öyle olmasa, sokaklardaki ‘çıplak denilecek derecede açık saçık’ giyinenlere yönelik bir düzenleme yapılması için verdiği emri çarpıtıp “Abdülhamid çarşafı yasaklamıştı” diye yutturmaya kalkmadan önce belgeyi okuyup ne dediğini anlamaya çalışırdı. (haberturk.com, 8 Şubat 2008)
Kendi hatalarına bakacaklarına, bu ülkenin yetiştirdiği değerlere sataşmayı ve onların sırtından prim elde etmeyi marifet sayan bir kesim hiç eksilmedi Türkiye’de maalesef.
İttihatçılık böyle bir şey işte. Çamur at, izi kalsın. Amacına ulaştıktan sonra insanların zihinleri karışmış, umurlarında değil. Bunlara en iyi cevabı vaktiyle Ahmed Rıza Bey vermiş, İttihat ve Terakki’nin Merkez-i Umumi’sinde Talat Paşa ve Eyüp Sabri Bey’in yüzlerine şu acı sözleri tokat gibi çarpmıştı:
“Ayıp, ayıp. Bu adam 32 sene Hakan ve Halife idi. Sultan Hamid için şu söylenen, yazılan, çizilenlerin büyük kısmının yalan ve iftira olduğunu bildiğimiz halde, nasıl tahammül edip imkân veriyoruz? Bu iftira selinin yarınki muhatapları da bizler olacağız.”
Dediği gibi olmadı mı?
Tarihten ders almak bunun için önemlidir işte. m.armagan@zaman.com.tr
İŞTE TANIKLAR
“Abdülhamid içki içmezdi”
Şadiye Osmanoğlu (kızı)
Babam içki içmez, içenleri hoş görmezdi. Saraya sokulmasını da yasak etmişti. Dindar, Allah’ına bağlı, büyük bir Müslüman idi. Abdestsiz yere basmazdı.
Ayşe Osmanoğlu (kızı)
Babam doğru ve tam dinî itikada sahip bir Müslüman’dan başka bir şey değildir. Beş vakit namazını kılar, Kur’ân-ı Kerim okurdu. Herkesin namaz kılmasını, camilere devam edilmesini çok isterdi. Sarayın hususî bahçesinde beş vakit Ezân-ı Muhammedî okunurdu.
Celâleddin Velora Paşa (Avlonyalı Ferid Paşa’nın oğlu)
Az yer, içki içmez, kumar oynamaz, ibadetinde kusur göstermezdi. Çok defa; “Boş olan bu hayatı, Tanrı’ya teşekkür için ibadetle geçirmek gerekir.” derdi.
Semih Mümtaz (Reşid Mümtaz Paşa’nın oğlu)
Şehzadeliğinde bilhassa açıklıklarda yemek yemeyi tercih eder, bu gibi âlemlerin içkisiz eğlencelerine iltifat eylerdi.
İbnülemin Mahmud Kemal İnal (alim)
Ayş ü işrete ve fuhş u rezîlete rağbet etmezdi. Salâbet-i diniyyesi müsellem bir Müslim idi. Ferâiz-i diniyyeyi edâda asla tekâsül [kusur] göstermezdi.
Meraklısı için notlar
Abdülhamid’in iki kızı, babalarını dindarlığı ve içkiye yaklaşımını bizimle paylaştılar: Ayşe Osmanoğlu, “Babam Abdülhamid”, 1960, s. 11-22; Şadiye Osmanoğlu, “Hayatımın Acı ve Tatlı Günleri”, 1966, s. 22.
Abdülhamid’in içki içmediğini iki paşa oğlu dile getirmiştir: Celaleddin Velora Paşa, “Madalyonun Tersi”, İst. 1970, s. 16; Semih Mümtaz S., “Sultan Hamid’in Hususiyetleri”, Resimli Tarih Mecm., Temmuz 1950, s. 244-46.
İbnülemin Mahmud Kemal İnal “Son Sadrazamlar”ında Abdülhamid’in içki içmediğinden birkaç yerde söz eder. Cüz VIII, 1948, s. 1288-89 ve 1301.
Zaman Gazetesi – Mustafa Armağan
Gazze, Müslümanlar, Devletler ve Hesaplar
Beş Duyunun Şehri Bursa
İmparatorluk Çağı / Dünya Savaş Tarihi 3 (1776-1914)
I. Ahmed
II. Murad
Osmanlı Devleti'nde Müsadere
Dünya Tarihinde Bizans ve Osmanlı Medeniyetleri Sempozyumu
Murat Bardakçı efsanesi bitiyor
Kanunî Sultan Süleyman
Osmanlı Klasik Çağında Siyaset
Murat Bardakçı’nın gazeteciliğinin neden bu kadar önemsendiğini bir türlü anlayamam. Durduğu yer nedeniyle popülaritesini sürekli yeniliyor. Sanmam ki, bir ilim adamının titizliğiyle arşivde çalışsın.
Bu yazıda Mustafa Armağan’ın da belirttiği gibi belgeler üzerinden değil de, aklındaki tarihe uydurduğu/çarpıttığı belgelerle birşeyler söylüyor.
Binnetice, dikkate almamak lazım. Tek kötü yanı milletin kafasını bulandırıyor. Kafa karışıklığını da düzeltmek için mecburen çarpıttıklarını düzeltmek gerekiyor.
Mustafa Armağan da akademik tarihçi değil ama Armağan’dan okuduğum yazıların hiçbirinde belgeler dışında şüpheye düşürecek bir unsur bulamadım. Bulursam, bunu da burdan yazmaktan erinmem. Mustafa Armağan’ın avukatı değilim neticede.
Murat Bardakçı’nın gazeteciliğinin neden bu kadar önemsendiğini bir türlü anlayamam. Durduğu yer nedeniyle popülaritesini sürekli yeniliyor. Sanmam ki, bir ilim adamının titizliğiyle arşivde çalışsın.
Bu yazıda Mustafa Armağan’ın da belirttiği gibi belgeler üzerinden değil de, aklındaki tarihe uydurduğu/çarpıttığı belgelerle birşeyler söylüyor.
Binnetice, dikkate almamak lazım. Tek kötü yanı milletin kafasını bulandırıyor. Kafa karışıklığını da düzeltmek için mecburen çarpıttıklarını düzeltmek gerekiyor.
Mustafa Armağan da akademik tarihçi değil ama Armağan’dan okuduğum yazıların hiçbirinde belgeler dışında şüpheye düşürecek bir unsur bulamadım. Bulursam, bunu da burdan yazmaktan erinmem. Mustafa Armağan’ın avukatı değilim neticede.
Hadiseyle ilgli insanlar birbirlerinin gıyabında atıp tutuyor ama herkesin hakkını da vermek lazım. Murat Bardakçı gerçekten tarih yazıcılığı konusunda isim yapmış birçok tarihçiden daha iyi işler ortaya koymaktadır. Konuyla ilgili programın o bölümünü ben de seyrettim, o konuyla iligli bir soru geldi ve Murat Bardakçı da Sultan II. Abdülhamid’in torunlarından birinin “Poro Şarabı içerdi, hatta bi keresinde de beni kucağına alıp şifadır diye verdi” dediğini aktardı. Ama kalkıpta Murat Bardakçı’nın bu söylemlerini magazinel tavırlarla değerlendirenler de hata yapmaktadır. Kaldı ki Mustafa Armağan, konuyu açıklığa kavuşturmak maksadıyla yazdığı yazıda sürekli Murat Bardakçı’nın kitabıyla ilgili yanlışları yazmış ve olayı daha da kişiselleştirmiş ki bu da ayrı bir hata. Zira elde edilen belgelere göre fikir üreten değilde fikrine göre belge ortaya koyan bir zihniyete sahip bir araştırmacının bu tür söylemlerde bulunması gerçekten ironik…
bence asıl cahil sizsiniz mademki o kadar cesaretiniz var bağlanın canlı yayına söyleyin buradan ahkam kesmekle olmuyor biliyorumki bu mesajımı cesaret edip koymazsınız yok eğer koyarsanız sizin cahilliğinizin farkına varan biri olarak bu kadar kirliliğin arasında temiz bir program yapan insanları karalamaz cahilliğinizi ele güne duyurmazdınız. Alıntı yaptığınız kitaplar bile Murat bardakçının daha ne söyliyeyim.
Bu yazı Mustafa Armağan’a ait. Burası da Mustafa Armağan’ın blogu değil. Ancak siz neye dayanarak Mustafa Armağan’ı cahil ilan ediyorsunuz anlamış değilim. Üstelik bu mesajı yayınlamayacağımızı düşünecek kadar da önyargılısınız. Herkes yukardaki yazıyı da okuyor, sizin yorumunuzu da. Başka yerde böyle şeyler söylemeyin, size gülerler.
Konuya gelecek olursak, Mustafa Armağan’ın yazdıklarında eksiklikler bile var. Murat Bardakçı amca için nezaket ölçüleri içinde yazmış. Söylenecek çok şey var ama, siz bu kadarını anlamaya çalışın. Gerisi kolay.
arkadaşlar ayinesi iştir kişinin lafına bakılmaz murat bardakçı denilen tarih azmanının fatih altaylı ile yaptığı programı izlerseniz anlarsınız ki tamamen yaptıkları daldan dala atlamak ve insanların zihnini bulandırmak.Ayrıca murat bardakçı neden babası ilhan bardakçı dan bahsetmiyor bahsedilmesinden hoşlanmıyor bunu da araştırın derim.
vesselam…
Murat Bardakçı belgelerle konuşur. Mustafa Armağan olayları çarpıtır. Hatta ben Armağan’ın bunları kasıtlı olarak yaptığına inanıyorum. Kasıtlı çarpıtmalar belgelerle sürekli yalalanlandığı için Bardakçı’ya laf edememektedir. Armağan da zerre samimiyet olsa bağlanır programa Murat Bardakçı ile konuşur. Sanırım rezil olmamak için bağlanmıyor.
Maalesef ben tam tersi olduğunu düşünüyorum. Bardakçı aslen gazetecidir. Tarihçi değildir. Eğer akademik çevrelerde biraz sorabilirseniz Bardakçı tarihi çarpıttığı için sevilmez. Popüler olduğu için ya da doğruları söylediği için falan değil. Alır eline bir belge, o belgeden sonra başka belge var mı yok mu bakmadan, bakın bu böyle imiş der. Halbuki titizlikle baksa, işi tarih olsa arşivi didik didik eder, sonra konuşur. Erhan Afyoncu’yu akademisyen olarak diyeceksen; böyledir bu işler, insanın meşhur olmaya zaafiyeti varsa, böyle olur. Ama Erhan Afyoncu buna rağmen bir müverrihdir.
Mustafa Armağan programa telefonla bağlanmamakla iyi yapıyor. Aksi takdirde konuyu ilgilileriyle tartışmamak gibi absürd bir durumdan kendini de, bizleri de kurtarmış oluyor. Kahvehanelerde herkes dünyayı kurtarıyor, tarih biliyor yani.
Efendim herkese merhaba.Bu sıralar bir hocamın kullandığı üzere”vaveylem arşa yükseliyor”,gecelerim uykusuz geçiyor.Murat BARDAKÇI Beyefendi,tüm Osmanlı padişahlarına içki çamurunu atıyor.2.Mehmed,1.Selim,4.Murad bunlardan bir kaçı.Sözü uzatmaya lüzum yok.Biz tarihçiler olarak ondan sadece belge istiyoruz.Çıkıp diyor ki ben 17 saat çalışıyorum.Bu ülkede ondan başka çalışan yok sanki.Yahu kardeşim utanmadan belge sunuyor diyorsunuz.Özellikle Salih USLU Beyefendi siz.Ne zaman belge sunmuş Murat BARDAKÇI Bey.Bu adı geçen padişahlarla ilgili içki iftirasına bir tane belge sunmadı.Sadece bir şiir kitabını belge olarak sundu.
Bu yazı Mustafa Armağan’a ait. Burası da Mustafa Armağan’ın blogu değil. Ancak siz neye dayanarak Mustafa Armağan’ı cahil ilan ediyorsunuz anlamış değilim. Üstelik bu mesajı yayınlamayacağımızı düşünecek kadar da önyargılısınız. Herkes yukardaki yazıyı da okuyor, sizin yorumunuzu da. Başka yerde böyle şeyler söylemeyin, size gülerler.
Konuya gelecek olursak, Mustafa Armağan’ın yazdıklarında eksiklikler bile var. Murat Bardakçı amca için nezaket ölçüleri içinde yazmış. Söylenecek çok şey var ama, siz bu kadarını anlamaya çalışın. Gerisi kolay.
Maalesef ben tam tersi olduğunu düşünüyorum. Bardakçı aslen gazetecidir. Tarihçi değildir. Eğer akademik çevrelerde biraz sorabilirseniz Bardakçı tarihi çarpıttığı için sevilmez. Popüler olduğu için ya da doğruları söylediği için falan değil. Alır eline bir belge, o belgeden sonra başka belge var mı yok mu bakmadan, bakın bu böyle imiş der. Halbuki titizlikle baksa, işi tarih olsa arşivi didik didik eder, sonra konuşur. Erhan Afyoncu’yu akademisyen olarak diyeceksen; böyledir bu işler, insanın meşhur olmaya zaafiyeti varsa, böyle olur. Ama Erhan Afyoncu buna rağmen bir müverrihdir.
Mustafa Armağan programa telefonla bağlanmamakla iyi yapıyor. Aksi takdirde konuyu ilgilileriyle tartışmamak gibi absürd bir durumdan kendini de, bizleri de kurtarmış oluyor. Kahvehanelerde herkes dünyayı kurtarıyor, tarih biliyor yani.